Ez dugu zalantzarik gure euskal-nafar nazioaren etorkizuna bere herriaren bizi-baldintzen mende dagoela. Frantziar-Espainiako estatuen mapa sozio-politikoa krisian sartu da, azkar desitxuratzen ari da. Aldi berean, krisi ekonomikoak Frantziako lurralde-egitura eredu zentralista eta Espainiako estatu autonomikoaren eredua hondoratzen ari da. Bi gertaerek gure lurraldetik erantzun ausartak eskatzen dituzte. Jada ez da nahikoa kontrako botere erantzunak ematea; inperiotik deskonektatzeko bidea irekiko duen eta gure Errepublika txikia salbatuko duen botere bikoitza eraiki behar dugu.
Zentzu honetan, euskal-nafar langileak ezin dira ehunka kilometrora gehiengoaren borondatearen aurka hartutako erabakien menpe bahituta jarraitu. Beraz, guretzat, Eraikuntza Nazionala deritzona ez da aukera bat, baizik eta gure herriaren biziraupenerako beharrezkoa den zerbait datozen urteetan. Nazio eraikuntza izan behar da Nafar Estatua, azken finean, gure Errepublika, ezartzeko esparru leheneratzaile batera eramango gaituen indar eragilea. Identitatearen nozio abstraktu batean oinarritu ezin daitekeen Estatu bat, baizik eta subiranotasun nazional eta sozialaren alde borrokatzen den komunitate legitimo gisa, euskal-nafar langile klasearen sentimendu sakonenetatik sortzen den proiektu materiala, alegia. Horregatik, argi adierazten dugu subiranotasun nazionalak eta subiranotasun sozialak elkarren beharra dutela.
Zer gertatuko litzateke Indar Sozialetik aldarrikatuko bagenu gure askatasunaren gakoa ez dagoela gaur egungo erakunde zahar eta dekadenteetan, baizik eta etorriko diren azpiegitura ekonomikoetan eta nazioarteko aliantzetan?
Gaur egungo globalizazio kapitalistan, XXI. mendeko subiranotasuna ez dago idatzita bakarrik eta itxuraz zaharkituta dauden konstituzioetan dago. Estatu modernoak aspaldi eskuordetu die benetako boterea gure azpiegitura kritikoak kudeatzen dituzten korporazio transnazionalei, gobernuak inpotentziaren administratzaile hutsak baino ez izanik. Egoera latz honen aurrean, gure ildo politikoak euskal-nafar langileak jartzen ditu zeregin iraultzaile garrantzitsuenaren aurrean: boteregune oligarkikoetatik deskonexio materiala abiaraztea.
Deskonexioak prozesu politiko eta historiko baterantz joatea dakar, non gure lurraldeak korporazioekin eta haien menpekotasun-tresnekin, hala nola estatu frantziar-espainiarrekin, duen menpekotasun-loturak hausten dituen. Hizpide dugun prozesu politikoa leheneratzea da, gure subiranotasunaren leheneratzea, eta horrek gure azpiegitura sozioekonomiko moderno eta estrategiko propioa eraikitzea dakar, baliabide publikoetan oinarritua, enplegua, energia, kultura eta
gure herriaren bizitza babesteko gai dena, lotzen gaituzten esparru juridikoetatik independenteki. Premisa honek politikaren ikuspegi tradizionala erabat eraldatzen du: benetako boterea ez da jada parlamentuetan edo aldizkari ofizialetan lehiatzen, baizik eta langileen eguneroko bizitza eusten duenaren kontrolean (energia, industria, telekomunikazioak, garraioa eta datuak), non subiranotasuna ez den aldarrikatzen, materialki eraikitzen baizik.
Lerro Politiko honek askatasun nazionala eta soziala birdefinitzen ditu eguneroko bizitzaren azpiegituren kontrolaren bidez. Baimena eskatzeari uzten diogu eta gure ekonomiaren nodo estrategikoetan esku hartzen hasten gara. Euskal-nafar subiranotasunaren leheneratzea materialki oinarrituta egongo da eta batez ere bere langileek kudeatuko dute, edo bestela ez da batere izango.
Estatu-Nazioen eta haien langile klaseen etorkizuna
Gaur egungo mendebaldeko korporazio kapitalismoa krisi progresiboko garai batean sartu den arren, bere eguneroko arrakasta ez da soilik erretorika konbentzitzaileari edo errepresio arbitrarioari zor -nahiz eta faktore hauek ere eragina izan-, baizik eta hainbat arrazoirengatik bide itsuetara eraman gaitzakeelako:
- Maila nazionalean, estatu-nazioen egoera oso zaila izaten jarraitzen duen arren korporazioen
kontrolaren ondorioz, aldaketa nabarmenak nabariak dira, analista askok “ezegonkortasun
sistemikoaren aroa” deitzen direnak ezaugarri dituela. Subiranotasun tradizionalak gaur egun
erronka sozio-politikoak ez ezik, noski, ekonomikoak ere badira izan. Paradigma teknologikoen
aldaketa bizkortu bat dago, indarrez ezarri behar dena, eta horrek Estatuaren birdefinizio bat sortzen
ari da zentzu autoritario batean, hamarkada bat baino gehiagoz ezarritako korporazioek
kontrolatutako “Gotorleku-Estatu” militarizatu bat. Erakunde subirano eta antikapitalista gisa dugun
ikuspegitik, beti izan behar dugu argi zeri aurre egiten diogun eta zer jarrera hartu behar dugun
inposatzen ari denaren aurrean. - Klaseari dagokionez, EAEko eta Nafarroako soldatapekoek orainaldi larri bati aurre egin behar
diote. Heterogeneoagoak eta globalizatuagoak gara, ez bakarrik aldaketa ekonomikoen eraginpean,
baita, ondorioz, kulturalen eraginpean ere. Aldaketa horiek artifizialki merkea den lan-erreserbako
armadaren hazkunde zorabiagarriak, eraldaketa digitalaren kutxa beltzen sarrerak eta etengabeko
eta, kasu askotan, nahi den zaintzapean jartzen gaituen gaitasun teknologikoak bultzatzen dituzte,
segurtasun eza sortuz, esaterako.
Horrek guzti horrek eraldaketa saihestezinak dakarzkio langile tradizionalari, nahi gabe kapitalismo
korporatibo kognitibo eta plataforma-oinarritu baterantz mugitzen ari dena, non milioika pertsona
“orduko lan-kudeaketaren, komisioaren arabera, kaleratze tartekatuekin” presiopean erortzen diren,
eta non “epe jakin bateko kontratu tartekatuaren” kontzeptua errealitate hilgarria bihurtu den.
Beraz, lan-merkatuaren prekarietatea eta malgutasuna ez dira jada gertakari anekdotikoak
edo kasualitatezkoak, baizik eta gero eta handiagoa den enpresa-kapitalismo ereduaren
osagai zentral bat, eta horrek estatu autoritarioa behar du, aipatu dugun bezala, beharrezko
doikuntza operatiboak ezartzeko.
Baina… ba al dago itxaropenik? Ireki al da haustura baterako aukera-leiho berri bat?
Zalantzarik gabe, BRICSen eta mundu emergentearen garapenak aukera-leiho berri baten irekiera adieraz dezake subiranotasunaren leheneratzeari bidea berriro emateko. Ukrainako gerra, batez ere, eta NATOren porrot aurreikusgarria, baita Iranen erresistentzia ere, bi inflexio-puntu dira egoera globaleko aldaketa honetan, eta horrek Mendebaldeko krisi ekonomiko eta politikoa azaleratu du, datozen garaietan areagotuko dena.
Mendebaldea, oro har, “estatu disfuntzionalak” sortzeko baldintzak sortzen dituzten eszenatokietarantz doa, administratiboki eroriak, edo botere-hutsuneak sor daitezkeenak, beste kontrol sozial eta esplotazio kriminal mota batzuez beteta. Laburbilduz, Mendebaldeko estatuen egiturak eszenatoki kaotikoetan eror daitezke.
Panorama hau ikusita, gure konpromisoa da gure nazioaren existentzia bideragarria egitea subiranotasuna berreskuratuz, langile-klasea prozesuaren protagonista nagusi izanik. Ez da gai erraza kudeatzen, ekonomikoki eta sozialki bideragarria izan daitekeen arren, politikoki oso zaila izan daitekeelako, behintzat epe labur eta ertainean, batez ere lurralde eta gizarte egitura sendotu bat ezean.
Aldaketarako Mugimendua sortuz
Eta aukera-leihoaren zain gauden bitartean… zer egin? Galdera honi ematen diogun erantzuna gure helburua bezain argia da: Aldaketaren aldeko Mugimendu bat garatzea, Eraikuntza Nazional aurrerakoi batera eramango duena, Errepublika baten moduan, Nafar Estatua errealitate bihur dadin. Eraikuntza Nazionalak errealitate paralelo bat eraiki behar du, azkenean beren menpean gaituzten estatuak eta korporazioak ordezkatuko dituena; hau da, gure lurraldeko indar espainiar-frantziar eta korporatiboei boterea kendu eta azkenean gure etorkizunaren jabe egin gaitezen.
Gure Helburuaren Alde Onak eta Txarrak: Nafar Estatu baten Berrezarpen Subiranoa
– Alde positiboen artean, hauek nabarmentzen ditugu:
- Europar Batasunaren eta NATOren ahultzea, baita haien egitura parasitoak ere.
- BRICSen garapena eta neoliberalismo korporatiboa zalantzan jartzea.
- Estatu-nazioaren rolaren berreskurapena.
- Gure herriaren subiranotasuna babesten duten pertsona talde handi baten existentzia mugaren bi
aldeetan. - Mugaz bi aldeetan dauden langile klase eta sektore herrikoien existentzia mobilizatzeko.
- Gure herrialdearen lurralde-zatiketa instituzional eta soziologikoa gainditzeko aukera.
– Alderdi negatiboen artean, hauek aipatzen ditugu:
- Eskuinerako aldaketa sozio-politiko bizkortua Espainiako eta Frantziako estatuetan bereziki, eta
Europan oro har. - Autoritarismoa eta edozein formazio politiko subiranistaren errepresioa mugaren bi aldeetan.
- Europako birarmatzea.
- Mendebaldeko korporazioen nagusitasun jarraitua gure egoera geopolitikoa dela eta.
- Industria-desmanteltzea eta ongizate-estatua desegitea.
- Gizarte- eta klase-zatikatzea, gatazka zibil etniko, kultural eta erlijiosoak areagotuz.
Proposatutako Politika Praktikoko Lerroa
Nazioarteko esparru multipolar batean subiranotasun-berreskurapenerako proposamen politiko bat artikulatzeko, Indar Sozialak tokikoaren eta globalaren arteko dikotomia gainditu behar duen ikuspegi bat proposatzen du, isolamendu-subiranotasun erradikal batean zentratuz, bizitza materialaren gaineko erabakiak hartzeko gaitasunaren subiranotasunean baizik. Esparru publikoak zentzu zabalean menderatutako garapen materiala. Horrela, honako hau proposatzen dugu:
- Lurralde Batasuna
- Euskal-nafar lurraldeen batasuna ez da soilik identitate historikoaren aldarrikapen gisa. EuskalNafar batasunaren eraketak eremu guztietan pisu askoz handiagoa duen bloke bat sortuko luke.
- Euskal-nafar espazio komunaren eraikuntza “Nafar Hiria” logikaren pean, hau da, herrialde baten
balioa ez datza soilik hiriburu zentral bat izatean, baizik eta bere nodoen (hiriak, herriak eta landaeremuak) arteko konexioan eta orekan oinarritzen dela proposatzen da.
- Energia, Ekoizpena eta Banku Subiranotasuna
Hornikuntza-kate hauskorren eta energia-gerraren mundu batean, erregulatzaile hutsak izatetik haratago joan behar dugu eta zuzeneko aktore ekonomiko bihurtu. Zentzu honetan, parte-hartze publikoa duen ekonomia produktibo batek nazioarteko egoeren erronkei aurre egiteko gai den estatu sozial babesle bat ere sortu behar du. Horregatik, honako hau proposatzen dugu:
- Kontrol publikoa edo parte-hartze publiko zabala EAEko eta Nafarroako energia-sektore
estrategikoetan. - EAEko eta Nafarroako banku publiko bat sortzea.
- Tokiko birindustrializazioa: Lurraldeari lotutako agroindustria-guneen sustapena, kanpoko
osagaien mendekotasuna murrizteko (mikrotxip-en, oinarrizko makinen, laboreen eta abarren
subiranotasuna). - Teknologia aurreratuko sektoreen indartzea eta garapena.
- Ekoizpenaren automatizazioa sustatzea.
- Zerga-sistema bakarra, dagokion harmonizazio fiskalarekin, lurraldeen arteko lehia saihesteko.
- Zaintza Ekonomia eta Soldata Babesa
- Bizitzeko Soldata Indexatua: Kontsumorako Prezioen Indizeari (KPI) lotutako soldata-doikuntza
automatikoak. - Etxebizitza azpiegitura subirano gisa babestea, sai-funtsen desjabetzea barne.
- Lanaldiaren murrizketa produktibitatearen igoerarekin bat etorriz.
- Lan Harremanetarako euskal-nafar esparrua.
- Babes Sistema Independentea, pentsioak barne, eta Ongizate Estatuaren defentsa irmoa.
- Euskal-nafar sindikalismoa indartzea.
- Subiranotasun Digitala eta Kulturala
- Hodei Publikoa eta Algoritmoak administrazio eta hezkuntza kudeaketarako, teknologia
korporazioen kontrolpetik ihes eginez. - Euskararen eta euskal-nafar kulturaren sustapena.
- Gizarte eta hezkuntza sistema laikoa eraikitzeko babes osoa.
- Nazioartekotasun Berria: Botere Bikoitza Atzerrian
Bloke itxiekin aliantzen ordez, botere bikoitza bilatzen dugu atzerrian, erabakiak hartzeko eta garatzeko dugun gaitasuna mugatu gabe.
- Sortu lankidetza sozioekonomikorako ardatzak mundu emergentearekin eta BRICSekin.
- OTANen eta inperialismoaren erabateko eta erabateko ukapen irmoa.